maciek1

Partnerzy

podkarpacie
ustrzyki
izagorz-jpg
etyrawa-jpg
zarszyn
besko
lesko
zarszyn
brzozow
wbieszczadach.net
wsanok

Zostań

Zostań fotoreporterem ekomancza.pl Byłeś świadkiem zdarzenia? Masz zdjęcia, nakręciłeś film bądź napisałeś ciekawy artykuł i chcesz go opublikować? Bądź pierwszy i napisz do nas!
Kontakt z redakcją:

E-mail: redakcja@ekomancza.pl

Tel. 502 920 384
Tel. 782 795 602
 

Turzańsk

Turzańsk zalicza się do wsi typowo rolniczych, a położony jest na wysokości 515 m n.p.m., nad potokiem, będącym prawym dopływem Osławy. Sytuuje się na wschód od Rzepedzi, od północy sąsiaduje z pasmem Suliły z najwyższym wzniesieniem 759 m n.p.m. i kulminacją wschodnią 649 m n.p.m., a od południa z Polanką (712 m n.p.m.). Przez wieś wiedzie lokalna trasa komunikacyjna z Rzepedzi do Kalnicy.

Turzańsk założono na podstawie przywileju starosty sanockiego, Mikołaja Kamienieckiego z 1514 roku. Wieś lokowano na prawie wołoskim i wchodziła w skład dóbr królewskich. Według lustracji przeprowadzonej w 1565 roku ziemie osady należały w następującej kolejności do: 21 i 1/2 łanów przypadało chłopom, 1 łan kniaziowi i 1 łan duchowieństwu greckokatolickiemu.

Tak jak i inne wsie, w 1657 roku na Turzańsk napadły wojska Rakoczego, w wyniku którego uprawiano tylko 1 łan. Dopiero wiek później wieś ponownie została zagospodarowana.

W czasach zaborów, osada składała się z dóbr kameralnych, następnie przeszła w prywatne ręce.

Turzańsk znajdował się na linii frontu w latach I wojny światowej. W grudniu 1914 roku oraz w marcu i maju 1915 roku armia rosyjska walczyła tutaj z wojskiem austrowęgierskim. Poległych w walce żołnierzy pochowano 500 m na północ od cerkwi na przełęczy. Miejsce to stało się także pochówkiem ofiar epidemii cholery. Na pamiątkę zmarłych jesienią 1992 roku postawiono w tym miejscu krzyż na kamiennym cokole.

Ludność Turzańska według spisu z 1921 roku liczyła 684 mieszkańców, w tym 645 grekokatolików, 7 katolików i 32 osoby wyznania mojżeszowego. We wsi stało 111 domów. W 1947 roku, tak jak w przypadku innych miejscowości, tutejszą ludność przesiedlono na ziemie zachodnie, a część budynków położonych w dolnej części wsi (obecnie obszar Rzepedzi) zajęli nowi osadnicy. Po 1956 roku powrócili niektórzy starzy mieszkańcy. Obecnie wieś liczy około 360 osób.

W Turzańsku znajduje się drewniana cerkiew parafialna pod wezwaniem św. Michała Archanioła, niegdyś greckokatolicka, teraz prawosławna. Świątynia, wybudowana w 1803 roku, w stylu wschodniołemkowskim, stoi na skarpie, w dolnej części wsi, z lewej strony drogi. Zalicza się do jednej z trzech tego rodzaju budowli wschodniołemkowskich, drewnianych, o konstrukcji zrębowej, z dachem obitym blachą, oszalowanych, które dotrwały do czasów obecnych. Cerkiew wieńczy pięć wieżyczek, a wewnątrz można zobaczyć kompletny ikonostas z ikonami namalowanymi w 1895 roku, dwa ołtarze boczne z początków XIX wieku oraz polichromie z 1898 i 1913. Obok cerkwi stoi najwyższa w polskich Karpatach słupowo-ramowa dzwonnica drewniana z 1817 roku. Zachowało się także kilka starych nagrobków na cmentarzu.

W Turzańsku można zobaczyć stare łemkowskie chaty, których dachy są pokryte strzechą oraz przydrożne krzyże.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

-Ciupka J., Arlet J., W gminie Komańcza i okolice, Krosno 2003

-Gmina Komańcza - mapa turystyczna, (tekst) Królikowski P., Kraków 2009